Pardus hata kayıt sistemi (http://hata.pardus.org.tr) diğer adıyla Bugzilla, dağıtım geliştirme sürecinin en önemli parçalarından biridir. Bu belgede hata kayıt sisteminin önemi, işleyişi ve bir hata kaydının nasıl olması gerektiği gibi süreç hakkında önemli bilgilere değineceğiz.
Bildiğiniz gibi bilgisayarlar epey karmaşık bir yapıya sahipler ve üzerlerindeki yazılımlar da bu karmaşık yapının bir parçası. Yazılım geliştirmenin en büyük zorluklarından biri, beklenen davranışın farklı durum ve koşullarda beklenmeyen sonuçlar vermesidir. Yani bir uygulama geliştirildiği ve test edildiği ortamda sürekli doğru çalışsa bile bir kullanıcının bilgisayarında hatalı çalışabilir. Bir uygulamanın tüm işlevlerinin her koşul altında test edilmesi de ideal bir durumdur ve pratikte işgücü/zaman etkeni nedeniyle pek mümkün değildir. İşte bu sebeplerden dolayı kullanıcılardan gelen veriler (İngilizce feedback kelimesinin karşılığı olarak geri besleme de denir) hayati öneme sahiptir. Çünkü kullanıcılar geliştirilen uygulamayı kullanarak test etmiş olur ve fark edilmeyen hataların ortaya çıkmasında büyük rol oynar. Ne var ki karşılaşılan hatalar ancak geliştiricilere ulaştığında bir anlam taşır.
Hata kayıt sistemi kullanıcıların belirlediği sorunların kayıt ve takibinde kullanılır. Bildirilen sorunların tek bir kaynakta toplanması, ilgili geliştirici yada geliştiricilerin işlerini kolaylaştır. Ancak bu da ideal bir öngörüdür, çünkü kullanıcıların karşılaştıkları her sorun yazılımdan kaynaklanmak zorunda değildir ve maalesef kullanıcılar bu konuda bir ayrım yapmakta zorlanırlar. Ayrıca sorun gerçekten dağıtım kaynaklı olsa bile gerekli veriler doğru şekilde aktarılmadığında sorunu anlamak güçleşir hatta imkansızlaşır. Sonuç olarak hata kayıt sistemi kullanıcı hatasından kaynaklanan yada doğru tarif edilmediği için anlaşılamayan, tekrar edilemeyen ve dolayısı ile çözülemeyen hatalar ile doludur.
Geliştiricilerin üzerindeki yükü hafifletmek ve fark edilen sorunların daha hızlı bir şekilde çözülmesine yardımcı olmak için bazı kurallara dikkat etmemiz gerekir. Öncelikle aklınızdan çıkarmamanız gereken şeyler şunlardır; her karşılaştığınız sorun dağıtımdan kaynaklanmak zorunda değildir, bazıları belirli ayarlamalar ya da değişikliklerle çözülebilir ve en önemlisi hata kayıt sistemi bu gibi konularda yardım alabileceğiniz bir yer değildir. Karşılaştığınız sorunun hangi türden bir sorun olduğunu anlamak öncelikle sizin görevinizdir. Eğer kendi kendinize karar vermekte zorlanıyorsanız, yardım almakta kullanabileceğiniz kaynaklara http://www.pardus.org.tr/yardim.html adresinden ulaşabilirsiniz. Bu kaynaklarla ilgili açıklamaların bulunduğu yazımızı bu adresten okuyabilirsiniz.
Peki, bir sorunun dağıtım kaynaklı olup olmadığını anlamak için hangi noktaları gözden geçirmek gerekir?
- Öncelikle sorun tekrar edilebilmelidir. Hatayı ortaya çıkaran süreç adım adım belgelenmelidir. Bu yapılamıyorsa yukarıda bahsedilen yardım kaynakları daha iyi bir çözüm olabilir.
- Bahsi geçen adımlar tekrar edildiğinde diğer kullanıcılarda bu sorunu tekrar edebilmelidir. Elbette her kullanıcı aynı donanım, yazılım ve ayarlara sahip olmadığı için, diğer kullanıcılara bu bilgiler aktarılmalı ve özellikle aynı şartları sağlayabilenlerin bu sorunu tekrar edip etmediğine bakılmalıdır.
- Eğer bir sorunla karşılaştıysanız ve bu başkalarını da etkileyen bir sorunsa muhtemelen sizden önce birileri, e-posta listelerinde yada forumlarda bu konuya değinmiş ve yardım almışlardır. Bir arama motoru vasıtasıyla bu konuda arama yapmanız erkenden çözüme ulaşmanızı sağlayabilir ya da sorunun gerçekten dağıtım kaynaklı olup olmadığı konusunda fikir verebilir.
- İdeal durumda sizden önce birileri yukarıdaki adımları uygulamış, sorunun gerçek bir hata olduğuna karar verip hata kayıt sistemine bildirmiş olabilir. Bu nedenle hata kayıt sisteminde ayrıca arama yapmak oldukça önemlidir. Yukarıdaki adımlar uygulanmış olsa bile bu adımı da uygulamak tekrar tekrar aynı hatanın bildirilmesini önler ve hata kayıt sisteminin bakımından sorumlu olanların işini kolaylaştırır.
Hata kaydı oluşturmak kolay bir iş gibi görünse de dikkatle yapılması gereken bir iştir. Hatayı tekrar etmek için takip edilmesi gereken adımlar, donanım bilgileri gibi fiziki koşullar, hata tekrar edilirken açık olan servis, sunucu ya da diğer yazılımlar, bunlarla ilgili ayarlamalar ve hata ile ilgili olabilecek diğer tüm bilgilerin kayıtta yer alması sorunun anlaşılmasını kolaylaştırır. Ancak çoğu durumda tüm bu bilgileri toplamak uzun zaman alır ve ortaya çıkan veriler oldukça uzun ve okunamaz olur. Bu nedenle hata ile ilgisi az olan bilgilerin hata kaydında yer almaması daha iyidir. Örneğin donanımla ilgili bir sorunda açık olan web servislerinin konuyla ilgisi çok azdır. Yani hata kaydı hem olabildiğince çok bilgi içermeli hem de olabildiğince sade ve anlaşılır olmalıdır. Görüldüğü üzere bunu uygulamak epey zordur. Kimseden bu derece ideal bir gayret beklenmediği gibi bu noktalara olabildiğince dikkat edilmesi istenen bir şeydir.
Hata kaydının oluşturulmasının ardından başlayan süreç bazen uzun sürebilir. Geliştiriciler her dakika kullanıcılardan gelen hata bildirimleri ile ilgilenemezler. Çoğunun iş yükü ve çalışma şartları oldukça ağırdır. Bu nedenle sabırlı olmak gerekir. Geliştiriciler hata ile ilgilenmeye başladıklarında olasılıkla sizden ek bilgi talep ederler ya da sorunu çözebilecek bazı yönlendirmelerde bulunurlar. Bunlara olabildiğince hızlı ve açık yanıtlar vermek süreci hızlandırır.
Özgür yazılım dünyasında her türden katılın büyük önemi ve değeri vardır. Siz de doğru şekilde hata bildirimlerinde bulunarak Pardus gibi büyük projeye dışardan destek verebilir, ortaya çıkan ürün kalitesinin her geçen gün artmasına katkıda bulunabilirsiniz.